X
تبلیغات
سایت تخصصی زعفران زرشک و گیاهان دارویی - صادرات زعفران ایران

سایت تخصصی زعفران زرشک و گیاهان دارویی

شرکت دانش بنیان چاپار زعفران شرق

صادرات زعفران ایران

صادرات  زعفران ايران

 

 مقدمه

 توليد سالانه 200000 كيلوگرم زعفران در ايران كشور ما را در صدر توليد كنندگان و صادر كنندگان زعفران در جهان قرار داده است و هم اكنون  بالغ بر 35 كشور بطور مستمر  و برنامه‌اي خريدار عمده زعفران مي‌باشند، كه به دو گروه عمده تقسيم مي‌شوند.

 گروه  اول كشورهايي هستند كه زعفران را از ايران خريداري و پس از تغييراتي در بسته بندي و بعضاً كيفيت، مجدداً آن را به كشورهاي ديگر صادر مي‌نمايند كه عمده‌ترين آنها، اسپانيا در اورپا و دبي در حوزه خليج فارس مي‌باشند. فقط دو كشور ياد شده سالانه بيشتر از 50% توليد زعفران ايران را جذب مي‌نمايند و اگر چه قيمت خريد آنها بسيار پايين است ولي از دو راه بيشترين ارزش افزوده را از زعفران ايران نصيب خود مي‌نمايند.

 اسپانيا سالانه حدود 50 تن زعفران از ايران وارد مي‌نمايد عمدتاً زعفران نوع پوشالي و سرگل ايران را به صورت فله خريداري و پس از تغيير در بسته بندي و يا توليد پودر زعفران حداقل بين 200 تا 700 درصد سود نصيب خود مي‌نمايد اين ميزان سود از فروش عمده و تجاري كسب مي‌شود و واحدهايي كه ارتباط بيشتري با بازار مصرف دارند سود دهي به مراتب بيشتري عايد خود مي‌سازند. جالب تر آنكه  زعفران ايران پس از بسته بندي مجدد در دورترين كشورها به همسايگان بسيار نزديك ما فروخته و به نحو مطلوبي عرضه مي‌شود.

 دبي از كشور امارات كه سالانه بالغ بر 60 تن زعفران ايران به آن وارد مي‌شود  سهم عمده اي در مشكلات زعفران ايران دارد، زعفران وارد شده به اين كشور  كوچك به صورت روزانه و هفتگي توسط مبتدي‌ترين افراد صادر و به دست ايرانيان مقيم در اين كشور مي‌رسد و آنها نيز با مخلوط نمودن ناخالصي‌هاي مضر كه به آن اشاره خواهم نمود بصورت عمده و بسته‌بندي‌هايي به نام و الگوي ايران و حتي علامت استاندارد ايران همين زعفران مخلوط را به كشورهاي حوزه خليج فارس مانند عربستان ـ بحرين ـ كويت و آفريقا و چين مي‌فروشند البته  به دليل مخلوط نمودن گياهان رنگي بسيار ارزان در بسته‌هاي زعفران قيمت‌هاي پاييني را به خريدار پيشنهاد مي‌نمايند كه معمولاً كمتر از قيمت بازار داخلي ايران است براي اثبات گفته‌هايشان هم در حضور خريدار با يك تلفن  به ايران قيمت زعفران را استعلام و به خريدار ثابت مي‌نمايند كه به دليل واردات مستقيم از مزارع زعفران پايين‌ترين قيمت را پيشنهاد نموده‌اند كه البته بسته‌بندي ايراني با همان علائم فارسي كه در خانه ‌هاي حاشيه شهر دبي مجدداً  پر شده است صحت گفته‌هايشان را نزد خريدار ثابت مي‌نمايد، در حقيقت اين افراد كه 90% آنان متأسفانه ايراني و اهل شهرهاي جنوبي كشور هستند بيشترين و كارآمدترين ضربه را بر توليد و تجارت سالم زعفران ايران مي‌زنند و با وارد نمودن سالانه بيشتر از 60 تن زعفران با كيفيت پايين و

مخلوط نمودن آن با همين مقدار ريشه‌هاي رنگي فوق‌العاده مضر ميليون‌ها دلار درآمد نامشروع را به جيب ميزنند. البته در ميان اين گروه افراد اندكي سالم نيز هستند كه به هيچ قيمتي حاضر به چنين تجارت ناپاكي نيستند، ولي چه سود كه آنها به حاشيه رانده شده‌اند.

 

از ميان 30 كشور وارد كننده زعفران در سال 1381 تعداد 12 كشور  عمده به شرح زير بوده‌اند:

1-   امارات عربي (دبي)

 

56609

2-    اسپانيا

 

41779 kg

3-    ايتاليا

 

7152 kg

4-   فرانسه

 

4514 kg

5-   سوئيس

 

2251 kg

6-   كويت

 

1726 kg

7-   تايوان

 

1266 kg

8-    ژاپن

 

1130 kg

9-   آرژانتين

 

1100 kg

10 – سوئد

 

787 kg

11- عربستان سعودي

 

676 kg

12- آلمان

 

651 kg

 

 

 

كشورهاي پذيرنده ،درآمد ها و مقادير صادرات زعفران ايران در سال 1373

نام كشور

وزن به كيلوگرم

جمع به ارزش به دلار

نام كشور

وزن به كيلو گرم

جمع به ارزش به دلار

 

آرژانتين

148

52830

سنگاپور

30

10800

 

آلمان

9200

3142689

سوئد

118

47017

 

ازبكستان

30

10544

سوئيس

5775

1998926

 

اسپانيا

13569

4619108

شارجه

270

99900

 

استراليا

38

14686

شيلي

4

1523

 

افريقاي جنوبي

80

29588

عربستان صعودي

144

54131

 

امارات متحده عربي

25806

8884490

عمان

80

23905

 

آمريكا

145

52020

فرانسه

1637

547338

 

انگستان

184

67869

فروشگاه آزاد بازرگاني

10

3519

 

ايتاليا

3383

1190041

قبرس

10

3600

 

بحرين

1155

411900

قطر

115

42633

 

برونئي

5

1776

كانادا

223

81570

 

بلژيك

235

84758

كويت

703

254502

 

پاكستان

245

88452

مالزي

70

25200

 

تاجيكستان

1

370

موريتاني

10

3700

 

تانزانيا

1

342

نروژ

5

1763

 

تركمنستان

75

22500

نيوزلند

1

360

 

چين

208

74880

هلند

116

32253

 

دانمارك

3

1080

هند

1091

393511

 

روسيه

13

4902

هنگ كنگ

32

11520

 

ژاپن

125

45342

جمع كل

00/65102

22441500.00 $

 

سريلانكا

9

3662

 

 

 

 

 

 

 

 

(آمار فوق به نقل از گزارش صادرات مركز توسعه صادرات ايران است)

18 كشور ديگر وارد كننده زعفران كمتر از 500 كيلو واردات مستقيم از ايران داشته‌اند. طبيعي ا ست كه بسياري از مصرف كنندگان در جهان مصرف كننده زعفران ايران هستند بدون آنكه بدانند. يا بسياري از مصرف كنندگان زعفران محصولي با اختلاط مواد رنگي مضر تهيه مي‌نمايد كه به اعتبار زعفران خالص و طبيعي ايران آن را به مصرف مي‌رسانند در حاليكه نمي‌دانند آنچه در  اختيار دارند زعفران خالص و طبيعي ايران نيست. به نظر مي‌رسد راه چاره را بايستي از منظري ديگر بررسي کرد و به ميدان آمد. ما وظيفه خود مي دانيم تا به پاس زحمات بي‌رياي كشاورزان زحمت كش جنوب خراسان كه بر خواسته از ميان آنها هستيم دست از تلاش براي بهبود وضعيت پيش آمده در دهه اخير برنداريم و روزي جشن بزرگ زعفران را برگزار خواهيم نمود كه به هدف  كسب ارزش واقعي زعفران ايران در جهان نايل آمده باشيم.

 بازار داخلي

 زعفران ايران عمدتاً در شهرهاي جنوبي خراسان توليد مي‌شود كه كيفيت مطلوب در مناطقي مانند قاينات و شمال شرق بيرجند بدست مي‌آيد. اين مناطق جزء نواحي تاريخي زعفران ايران هستند كه بلحاظ ارتفاع بيشتر از سطح دريا، وضعيت جغرافيايي و نيمه كويري و تسلط كشاورزان در امر توليد و جمع‌آوري زعفران، محصول آنان از كيفيت بهتري بلحاظ رنگ و عطر برخوردار است.

اكثر كشاورزان در اين نواحي خرده مالك هستند و بدليل سطح زير كشت محدود دقت در عمل آوري محصول براي آنان آسان مي‌باشد. نحوه خريد زعفران در اين مناطق معمولاً توسط عوامل محلي و پس از جمع‌آوري و عرضه به بازار مي‌باشد. محصول اين مناطق عمدتاً زعفران دسته‌اي و سرگل است. مناطق ديگر زعفرانكاري عمده، حومه شهرهاي تربت حيدريه، كاشمر، ... مي‌باشد كه عمدتاً توليد كننده زعفران نوع پوشالي هستند. و در حال حاضر بيشترين سطح زير كشت را دارا ست.

وضعيت عمومي مصرف زعفران در ايران و در جهان

زعفران در كشور ما عمدتاً در طبخ برنج و تهيه نوشيدني‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد و علي رغم سابقه طولاني توليد اين محصول بجز مناطق جنوبي خراسان كه زعفران را در انواع غذاها و نوشيدني‌هاي مورد استفاده روزانه قرار مي‌دهند در ديگر شهرها به يكي دو مورد استفاده محدود مي‌شود، در همين حال در كشورهاي مختلف جهان هم اكنون بيش از 4000 غذا ود سر با زعفران تهيه و به مصرف‌كنندگان عرضه مي‌نمايند.(سس ـ سالاد ـ كيك ـ بستني‌ها ـ  نوشيدني‌ها ـ شكلات‌سازي ـ لوازم آرايشي  بهداشتي) بنابراين دامنه مصرف زعفران در جهان هر روز گسترده تر و ميل به مصرف اين گياه ارزشمند در توليد فرآورده‌هاي شيميايي رو به فزوني است.

 

در حال حاضر نياز جهاني به زعفران حدود 250 تن برآورد مي شود كه از اين ميزان مقدار 200 تا 210 تن را كشور ما توليد مي‌نمايد و ما بقي يعني 50 تن آن توسط كشورهايي مانند:

اسپانيا، هند، يونان، مراكش، مصر، تركيه، آذربايجان، چين و افغانستان توليد مي‌شود كه عمده اين كشورها حتي قادر به تامين زعفران براي بازار داخلي خود نيستند و عمده نياز بازار آنان از زعفران ايران تامين مي‌شود.

بازار جهاني زعفران

بدلايلي كه اشاره شد گستردگي بازار زعفران هر ساله بيشتر و عليرغم نياز جهاني به اين محصول كشورهاي زيادي هنوز از دسترسي به زعفران محروم هستند كه خود اين امر موجب گرديده تا فعاليت ميداني بازارهاي جديدي را به روي ما بگشايد. براي اين مهم بايستي به دانش كافي در معرفي زعفران و توجه به خا صيت‌هاي درماني و غذايي از قبيل تاثير ضد افسردگي و ضد تومور زعفران و همچنين نحوه مصرف در غذاهاي سنتي ملل مختلف، زعفران را عرضه و به ارزش افزوده مورد نظر دست يافت. بطور مثال اعراب نوعي قهوه مصرف مي‌نمايند كه يكي از مشتقات آن زعفران است و با توجه به مصرف زياد اين نوشيدني در بين عربها مي‌توان كشورهايي كه از اين سليقه و نحوه مصرف پيروي مي‌نمايند را شناسايي و سهم بيشتري از عرضه مستقيم زعفران را از آن خود نمود.

حجم كم و ارزش بالاي زعفران گزينه مناسبي براي معرفي سريع، به موقع و مستمر زعفران در دنياست، همينطور تنوع در مصرف و تاثير آني زعفران مواردي هستند كه راههاي توسعه بازار هدف را هموارتر  مي‌نمايند.

قيمت زعفران

بهاي زعفران به نحوه عرضه، كيفيت، شناخت مردم از محصول، سليقه و ذائقه ملل مختلف بستگي دارد. از طرفي تقريباً در همه نقاط جهان و اكثر زعفران شناسان زعفران را سلطان ادويه‌ها مي‌نامند و دسترسي به آن را به طبقه خاصي مرتبط مي‌دانند از همين روهر مصرف‌كننده توقع بهای نسبتاً خوبي براي زعفران در ذهن خود متصور است. بنا بر مشاهدات عيني و بررسي‌هاي به روز كه از بازار زعفران در كشورهاي مختلف به عمل آمد هر گرم زعفران بين 85 سنت (ارزانترين نوع) تا 5/4 يورو (گرانترين نوع) عرضه مي‌شود. كه البته بايد توجه داشت كه ارزانترين قيمت مربوط به زعفران فاقد كيفيت طبيعي و واقعي مي‌باشد. اين نوع محصول مخلوطي از اندكي زعفران و گياهان رنگ شده است كه متأسفانه در بسياري از بازارها به وفور يافت مي‌شود.

بنابراين عرضه محصول خالص و طبيعي ارزشي معادل 5/4 يورو در هر گرم براي مصرف كننده نهايي دارد. البته نرخ خرده فروشي معمولاً با درصد بالايي نسبت به عمده فروشي رايج است ولي توجه به نحوه نزديك شدن به بازار مصرف مي‌تواند سهم بيشتري را نصيب ما نمايد. در حال حاضر زعفران به صورت فله و در بسته بندي‌هاي 500 گرمي توسط تجار ايراني و هندي در بازار دبي عرضه مي‌شود (سالانه بالغ بر 50 تا 60 تن) كه البته زعفران وارد شده فله به بازار دبي عمدتاً از ارزانترين نوع مي‌باشد با وجود اين كمتر فروشنده‌اي را مي‌توان يافت كه زعفران را به همان شكلي كه وارد نموده عرضه نمايد متأسفانه اختلاط نوعي فرآورده رنگي و بسيار مضر كه ظاهراً به عنوان رنگ كننده مو از هند وارد دبي مي‌شود با زعفران ايراني مخلوط و به نام زعفران اصلي ايراني عرضه مي‌شود. كه در حقيقت تير خلاصي به سلامتي انسانهاست. به جرأت مي‌توان ادعا نمود كه زعفران با درجه ممتاز و خالص به ندرت در بازار دبي فروخته مي‌شود. و زعفران وارد شده از ايران پس از اختلاط مواد رنگي و بسيار خطرناك توسط وارد كنندگان كه متأسفانه 100% آنها ايراني مي‌باشد. مجدداً به كشورهايي نظير هند، پاكستان، عربستان سعودي، بحرين و كشورهاي آفريقايي و چين صادر مي‌شود. اما در اروپا وضعيت طور ديگري است و زعفران فاقد كيفيت راه ورود ندارد و فقط زعفران با استاندارد قابل قبول اروپا قابل ورود است. از همين رو بازار فرق مي‌كند و زعفران مورد نظر خريدار بايد فاكتورهايي نظير قدرت رنگدهي، عدم وجود رنگ مصنوعي، طول فيلامنت و خلوص جنس از مواد گياهي ديگر نظير Style  همچنين بار ميكروبي زعفران را بايد دارا باشد. بسته‌بندي زعفران نقش مهمي در توسعه بازار دارد بطور مثال هر يك تن زعفران بسته‌بندي شده مي‌تواند حداقل 000/000/2 مصرف كننده را در كشورهاي اروپايي- خاور دور – شرق آسيا و آفريقا كه از بسته‌بندي‌هاي كوچك حدوداً نيم گرمي استفاده مي‌نمايند پايبند به استفاده از محصولمان با عرضه عالي‌ترين زعفران خالص طبيعي ‌نمايد كه اين امر جدا از آشنايي با فرهنگ توليد برتر براي ما ارزش افزوده قابل ملاحظه‌اي را نيز كسب خواهد نمود.

راهكار

اكنون ديگر نبايد بطور مقطعي به فكر توسعه بازارهاي هدف براي محصولمان باشيم. بلكه بايستي واقعيت را مد نظر قرار داده بصورت ريشه‌اي با موضوع برخورد نماييم.

اول با توجه به امكان فراوان توليد خالص‌ترين زعفران طبيعي كشور بايستي بازارهاي هدف را در سراسر جهان شناسايي و سهم خود را در صنايع غذايي ـ بهداشتي ـ آرايشي بهداشتي ـ  نوشيدني‌ها و دسرها در كشورهاي مختلف مشخص و به منظور شناساندن محصول و توان توليد و عرضه برابر با نياز آنان همه توان خود را بكار گيريم كه در اين راستا از عوامل مختلفي مانند برگزاري سمينارهاي فني يكروزه با شركت صاحبان صنايع مختلف و تبليغات محيطي، مقالات علمي و ارسال بولتین بايستي كمك گرفت.

دوم بايد حساسيت‌هايي كه در هر منطقه ممكن است وجود داشته باشد را مد نظر قرار داد و در صورت نياز واحد‌هاي بسته‌بندي و صنايع تبديل زعفران را با مشاركت بخش خصوصي با شرط ورود مواد اوليه از كشورمان در نقاط مختلف جهان راه اندازي نمود كه با توجه به فرهنگ مردم هر ناحيه اين روش موفقترين راه توسعه و تحكيم بازار محصولمان خواهد بود.

سوم غفلت از آنچه در عرصه توليد و تجارت در جهان مي‌گذرد ما را سالها از برنامه‌هايمان دور خواهد نمود و چه بسا كه این موضوع خروج تدريجي ایران را از بازار  در پي داشته باشد، بنابراين شناسايي مواد جديد ، فرآورده‌هاي جايگزين و سليقه، دائقه و قدرت خريد مصرف كننده، مطالعه مستمر و كنجكاوانه بدور از حساسيت به رقابت را نبايد حتي لحظه اي از نظر دور داشت.

كلام آخر اينكه رقابت‌هاي مخرب و غير منطقي عامل بزرگي در عدم موفقيت واحدها تلقي شده‌اند، بنابراين وقتي فرهنگ رقابت  از ميان برود بهتر است چاره كار را در راه ديگري جستجو كرد.                  تا مجالي ديگر.....

+ نوشته شده در  یکشنبه 1387/07/14ساعت 7:25 قبل از ظهر  توسط ابوالقاسم چاپاری  |